Гол, мөрөн, усаа хамгаалах хөдөлгөөн олон улсад өрнөж, бидэнд урт нэртэй хуулиа эргүүлэн сэргээх шаардлага тулгамдаад байна

Монголын Байгаль Орчны Иргэний Зөвлөл нь Дэлхийн Усны Өдрийг угтан дээрх видео постыг нийгмийн сүлжээнд нийтлэжээ.

Иргэний нийгмийн байгууллагууд байгаль орчин, хүний эрхийг зөрчиж буй корпорациудын үйл ажиллагааны талаарх дата мэдээлэл цуглуулах багтай боллоо!

Dear OECD Watch members,

We are thrilled to announce that SOMO is setting up a pro bono investigations unit to help activists counter corporate power!

The Counter, which will go live in a few months, will be a global ‘helpdesk’ offering corporate research and company data to activists working to hold companies that cause social harms and environmental destruction to account.   

SOMO has been investigating companies and providing corporate research to environmental and human rights activists for decades, but thanks to a generous grant from the Dutch Postcode Lottery, we are now able to scale up our operations and set up The Counter.

SOMO’s corporate research starts with ‘following the money’, and at The Counter we will dig into corporate and capital structures, ownership and investors, operations, finances, and governance to help build a file with evidence that can be used in an investigation, court case, or campaign. Transparency, truth, justice, and remedy, is what we strive for at The Counter.

Roberta Cowan, Corporate Researcher at SOMO: “As someone who, for years, has been digging up company data and providing corporate research to communities and activists bravely challenging corporate abuses, I am excited about what we will be able to achieve with The Counter. I have seen first-hand how transparency, solid evidence, and a paper-trail can be radically disruptive when standing up to corporate giants.”

Years of unregulated corporate expansion, where multinationals set up subsidiaries and shell companies around the world to expand into new markets, dodge tax, lower costs, and undermine labour standards, has resulted in countless environmental catastrophes, abuses of workers’ rights, the deliberate obfuscation of supply chains, and widespread corporate impunity.

The Counter will not only dig up vital data and corporate information, it will advise and help strategize with activists, communities, lawyers, and journalists about using the data where it will be most effective, including in public campaigns, with regulators, in courtrooms, and in the media.

As you can tell, we are super excited about the potential of The Counter, and we hope you are too! Over the coming months we will be hiring the additional staff and developing the systems necessary to deliver an initiative of this scale. This will include a series of introductory webinars during 2023. You can stay connected as we roll out The Counter, by signing up here to receive regular updates.

For now, please help us get the word out by:

Шинэ судалгаа: Цахилгаан машины баттарея үйлдвэрлэл ба ур дагавар

SOMO нь шинэ судалгаандаа цахилгаан машины баттарея үйлдвэрлэл ба түүний хэрэглээний гинжийг харуулсан. Судалгаанд баттарея үйлдвэрлэхэд шаардлагатай түүхий эд буюу ашигт малтмалын үйлдвэрлэл ба хэрэглээ нь улс орнуудын хоорондох тэгш бус байдлыг бататгаж байгааг харуулж, нийтээрээ ашигт малтмал ухахаас зайлс хийж, авто тээврийн тухай ойлголтоо өөрчлье гэж санал дэвшүүлсэн билээ.

SOMO has just  published some important new research and an exciting story visualization with insightful infographics on the “battery boom” currently taking place around the globe. The story raises serious questions about the extent of mineral consumption, where these resources come from and, crucially, who consumes them. We hope the report helps influence the debate around the Critical Raw Materials Act (CRMA) and encourages the reduction of mineral consumption by moving away from car dependency towards active and shared transport and fewer and smaller cars. We’ve put in a session proposal to the OECD on this for the upcoming OECD Responsible Minerals Forum.

The story can be found on our socials, including SOMO’s Twitter as well as LinkedIn here and here

Д.Сүхгэрэл: Олон улсад шившиг болохоос өмнө Хүний эрх хамгаалагчдын хуулиас зарим заалтыг хасаасай

2022/08/08

“Оюу толгойн хяналт” ТББ-ын тэргүүн Д.Сүхгэрэлтэй “Хүний эрх хамгаалагчдын эрх зүйн байдлын тухай хууль”-ийн анхаарал татах заалтуудын талаар ярилцлаа. Тэрээр тус хуулийн 8.1.3-д “хүний эрх, эрх чөлөө, бусдын нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаах” гэх ХОРИГЛОХ заалт оруулсан нь хүний эрхийг зөрчсөн бизнесийг шүүмжлэхийг ч хориглож буйг онцоллоо.

-Хүний эрх хамгаалагчдын эрх зүйн байдлын тухай хууль долоодугаар сарын нэгнээс хэрэгжиж эхэлнэ. Баталсан нь талархууштай ч зайлшгүй өөрчлөх ёстой хэд хэдэн заалт оруулсан гэлээ. Үүнийг тодруулбал?

-Монгол Улсад

  • хүн бүр дангаараа эсвэл бусадтай эвлэлдэн нэгдэн хүний эрхийг хамгаалах үйлдлийг хөхүүлэн дэмжих,
  • ХЭХ-дын үйл ажиллагааг дэмжих орчин бүрдүүлэх болон төрийн хүний эрхийг ХАМГААЛАХ ҮҮРЭГ,
  • бизнесийн хүний эрхийг ХҮНДЭТГЭХ ҮҮРГИЙГ тодорхойлж,
  • эрхийг хамгаалсны төлөө мөшгиж мөрдөхгүй, эрүүл мэнд, амь насаар хохироохгүй,
  • элдэв дарамт халдлагаас хамгаалах зорилготой хуулийг хүний эрх хамгаалагчид санаачилсан юм.

Яагаад ийм хууль санаачлах болсныг хэн хүнгүй мэдэж байгаа байх. Сүүлийн жилүүдэд хүний эрхийг хамгаалагчид хэвлэн нийтлэх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх,  байгаль орчин, газар усаа хамгаалсны төлөө халдлагад өртөж, амь насаа алдах хүртэл өдөр тутамд нь айлган сүрдүүлэх, зохиомол хэрэг үүсгэж чирэгдүүлэх, элдвээр хочилж дарамтлах нь эрс нэмэгдсэнтэй холбоотой. 

Хүн бүр бусдын эрхийг хүндэтгэж, хамгаалдаг нийгмийн соёлыг бүрдүүлэх хууль батлагдлаа гэж хүний эрх хамгаалагчид яагаад баярлаж шаагилдахгүй байгааг олон нийт анзаарсан биз ээ.

ХУУЛЬ БАТАЛСАН Ч ХҮНИЙ ЭРХ ХАМГААЛАГЧИД ЯАГААД  БАЯРЛАСАНГҮЙ ВЭ?

Тус хуулийн 7.2.1-д “Гадаад улсын тусгай албад, түүний халхавч байгууллага болон үндэсний эв нэгдлийг бусниулах, мөнгө угаах, террорист болон экстремист үйл ажиллагаа явуулдаг, санхүүжүүлдэг байгууллага, хувь хүнээс, эсхүл хандивлагч нь тодорхойгүй санхүүжилт авахыг хориглоно;” гэсэн заалт орсон.

Энэ заалтыг хүний эрх хамгаалагчид нийтээрээ, ялангуяа орон нутагт байгалийн тэнцвэрт байдал, бэлчээр усны эрхээ хамгаалж байгаа хамгаалагчдад хэрэгжүүлэх боломжгүй юм. Тэд дэмжлэг өгөгч тал нь энэ хориглосон жагсаалтад орсон этгээдүүд мөн эсэхийг яаж мэдэх вэ? Мэдэхгүй учраас ямар ч санхүүжилт бүү ав гэж сүрдүүлсэн, үйл ажиллагааг нь хазаарлах тухай заалт болсон. Төрөөс эдгээрийг тодорхойлж, таниулах, урьдчилан сэргийлэх, биднийг энэ эрсдэлээс хамгаалах төрийн үүрэг харагдахгүй байгаа юм.

-Энэ нь зөвхөн хүний эрх хамгаалагч хэдхэн хүний асуудал гэж ойлгож болохгүй байх. Та эдгээр хориг заалтыг хуульд оруулсан нь яагаад нийтэд хамаатай асуудал болохыг тайлбарлаж өгөхгүй юу? 
Хүний эрх хамгаалагч гэхээр Хүний эрхийн үндэсний комисс эсвэл өөрийгөө хүний эрх хамгаалагч гэж тодорхойлдог хэдхэн хүний тухай хууль гэж олон нийтийг төөрөгдүүлэх ухуулга ч явагдсан. Энэ заалтыг FATF-ын ашгийн бус салбарт хамаарах 8-р зөвлөмжийн дагуу хийж байгаа гэж тайлбарлаж байгаа юм.

Ашгийн бус салбар гэдэгт төр ба бизнесээс бусдыг /бүгдийг/ багтаах хуулийн төсөл явж байгаа бөгөөд энэ заалт мөн орсон. FATF-ын зорилго нь ашгийн бус салбарт өргөн хүрээний үнэлгээ хийж мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэгч эх үүсвэрээс санхүүжих эрсдэлтэй талуудыг тодорхойлж, тэдгээрийг энэ эрсдэлээс хамгаалах зорилготой. FATF-ын аргачлалаар эрсдэлийн үнэлгээ хийсэн гэх боловч тайлан дүгнэлт нь юу гэж гарсан, иргэд болон хүний эрх хамгаалагчдад таниулаагүй хавтгайруулан бүх хуульд ийм заалт суулгаж байгаа нь зорилгод нийцэхгүй юм. 

Хүний эрхийг хамгаалах үйл ажиллагаанд сургалт, судалгаа, эрсдэлийн үнэлгээ, хохирогчдод туслалцаа үзүүлэх, хуулийн зөвлөгөө өгөх болон хууль ба бодлогод нөлөөлөх зэрэг багтах бөгөөд энэ нь үнэгүй хийгддэг ажил биш.  Монголд хүний эрхийг хамгаалах иргэний санаачилгыг санхүүжүүлэх бодлого, төсөв санхүү байдаггүй учраас бид олон улсын хүний эрхийг хамгаалах сангуудад ханддаг.

-Анхаарал хандуулах шаардлагатай хуулийн дээрх заалтууд хэнд ашигтай болон хохиролтой вэ?
Нийт ашгийн бус, нийтийн сайн сайхны төлөө үйл ажиллагаа явуулж байгаа бүхэнд хохиролтой юм. Харин хүний эрхийг зөрчиж буй, зөрчлөө арилгахыг хүсдэггүй төрийн ба бизнесийн талуудад ашигтайг онцолъё. 

НҮБ-ын Хүний Эрхийн Зөвлөл, түүний гэрээний хороод, тусгай илтгэгч нарын зөвлөмжүүдэд хүний эрхийг хамгаалахад хангалттай санхүүгийн болон бусад нөөц олгогдсон байх, ингэхдээ эрхээ хамгаалж буй нутгийнханд байгууллага хэлбэрээр бүртгэгдсэн эсэхээс үл хамааран үйл ажиллагаа явуулах санхүүгийн нөөцтэй байх эрхтэй гэж тусгасан. Энэ эрх зөрчигдөж байгаа нь ноцтой юм.

FATF дэлхий нийтэд энэ зөвлөмжөө хэрэгжүүлэхийг шаардсанаар сөрөг нөлөө гарсныг хүлээсэн. Энэ зөвлөмжийг буруу хэрэглэснээс болж Эрсдэлийг бууруулах зорилгын хүрээнд санхүүгийн үйлчилгээ авах боломж алдагдаж, улмаар ашгийн бус салбарт бүхэлд нь сөргөөр нөлөөлснөөс гадна хүний шударга шүүхээр шүүлгэх эрх зөрчигдөх хүртэл гажуудсаныг судлах төсөл эхлүүлсэн. Тодруулбал, ийм гажуудсан байдлаар хэрэглэж байгаа тохиолдлын талаар мэдээлэл цуглуулж байна.  Хүний эрхийг хамгаалах нь хүн бүрд хамаатай учир бид ч анхаарах ёстой.

Энэ хөрөнгө нөөцийн эх үүсвэртэй холбоотой заалт нь бидний хүний эрхийн зөрчлийг баримтжуулахтай холбоотой гарах зардлаас авахуулаад зөрчлийг арилгуулах талаар шаардагдах санхүүгийн нөөцийг эрэлхийлэх, хүлээн авах, захиран зарцуулахад хамаарах юм.

Энд амьдрах орчны аюулгүй байдал алдагдахад жишээлбэл ус, хөрснийг шинжилгээ, газар дээрээс зураг авалтаар баримтжуулах эсвэл хүчирхийлэлд өртсөн хүн, хүүхдэд эмнэлгийн, өмгөөллийн, хамгаалах байранд авах зэрэг тусламжид шаардагдах хөрөнгө нөөц орно. Мөн сэтгүүлчийн эрэн сурвалжилж, үнэн зөв мэдээлэл олж авах, ашиглах, түгээх, хэвлэн нийтлэх ажиллагааны санхүүжилт, хөрөнгө ч орох юм.  

ХҮНИЙ ЭРХИЙГ ЗӨРЧИЖ БУЙ, ҮҮНИЙГЭЭ АРИЛГАХЫГ ХҮСДЭГГҮЙ ТӨРИЙН БА БИЗНЕСИЙН ТАЛУУДАД АШИГТАЙ ЗААЛТ ОРУУЛСАН

-Хуулийг хэлэлцэх хугацаанд нөлөөллийн ажил хэрхэн явагдсан тухай, үүнд иргэд, олон нийтийн хяналт, оролцоо хэр байв? 
Хуулийн төслийг таниулах, тайлбарлах талаар бид чадлаараа ажилласан. Өнөөгийн

  • УИХ-ын гишүүдийн хаяг нээлттэй бус,
  • КОВИД-ын улмаас биечлэн уулзаж олон хүн хамарсан уулзалт хэлэлцүүлэг хийх боломжгүй байснаас гадна
  • хуулийн ажлын хэсэгт оролцуулсан ХЭХ-ийн төлөөлөлд хэлэлцүүлж байгаа төсөл олдохгүй,
  • бидний боловсруулж хүргүүлсэн мэдээллийг ашиглахгүй, зөвлөмжийг хүлээж авахгүй, 
  • бүр ажлын хэсгийн хуралд оролцуулахгүй болж
  • хуулийг өөрийн бизнесийн болон улс төрийн зорилгоор ашигласан нь баталсан хуулиас илт харагдана.

-Хүний эрх хамгаалагчдын эрхзүйн байдлын тухай хуулийг шинэчилж батлуулах нь иргэн бүрд ямар тустай вэ? 
1998 онд Бүх нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн хүний эрх, үндсэн эрх чөлөөг хамгаалах, хөхүүлэн дэмжих талаар хувь хүн болон нийгмийн бүлэг, байгууллагын эрх үүргийн тухай тунхаглалыг  НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейд санал нэгтэй  батлалцахдаа Монголын төр иргэн бүрийгээ хүний эрх хамгаалахад үүрэгдэж, энэ үүргээ хэрэгжүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх үүргийг хүлээсэн юм.

Иймд хуулийг НҮБ-ын Загвар хуулийн дагуу гол зүйл заалтуудыг оруулж, Үндсэн хууль болон хүний эрхийн конвенцуудаар тунхагласан эрхүүдийг хүн бүр хамгаалах ЭРХТЭЙ болон ҮҮРЭГТЭЙ бөгөөд энэ ҮҮРГЭЭ хэрэгжүүлэх нөхцөлийг төрөөс бүрдүүлж, энэ үүргээ хэрэгжүүлсэнтэй нь холбогдуулан мөрдөж мөшгихгүй, элдэв халдлагаас хамгаалагдах орчныг үндэсний хуулиар баталгаажуулах үүргээ хэрэгжүүлэх ёстой юм. Ингэвэл иргэн бүр бусдын эрхийг хүндэтгэх, зөрчигдөхөөс хамгаалах орчин ба соёл бүрдэх юм. Амь явах, сурч боловсрол, цэвэр ус, агаар ба аюулгүй орчинд амьдарч амьжиргаа залгуулах баталгаатай нөөцтэй байх нь хүн бүрд тустай. 

-Олон улсад хүний эрх хамгаалагчдыг хэрхэн хамгаалдаг вэ?
-Монгол Улс нь дэлхий нийтийн хөгжлийн хандлагаас гадна оршдоггүйн нэг жишээ нь уул уурхай, дэд бүтцийн том төслүүдэд өртөж газар нутгаа алдах, бохир технологиос үүдсэн байгаль орчны доройтлыг эсэргүүцэх хөдөлгөөн нэмэгдэж байгаа явдал юм. Дэлхийд 49 улс Хүний эрхийг хамгаалагчийг хамгаалах тухай хууль батлаад байна. Хөгжингүй орнуудад ийм хууль батлагдаагүй тул манайд ч хэрэггүй гэх нь бий. Ингэж ярихдаа тэдгээр улсад бие даасан Хүний эрхийн тухай хуультай байдаг тухай дурдахгүй байгааг анзаарах хэрэгтэй. Дээр нь Азиас бусад тивд хүний эрхийн шүүхтэй бөгөөд түүгээр эрхээ хамгаалуулах боломж бүрдсэн.

Нэмээд хэлэхэд, FATF-ын 8-р зөвлөмжийг хэрэгжүүлэх нэрээр 7.2.1 гэх ХОРИГЛОХ заалт оруулж ирснээс гадна бизнесийн лоббигоор “8.1.3. хүний эрх, эрх чөлөө, бусдын нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаах” гэж ХОРИГЛОХ заалт оруулсан. Үүнд хүний эрхийг зөрчсөн бизнесийг шүүмжлэхийг ч багтаасан бөгөөд бидний эсрэг хэрэглэх заалт юм. Энэ заалт сэтгүүлчдэд яаж үйлчлэх вэ. Нутгийн малчдыг бизнесийн нэр хүнд гутаасан гэх зохиомол хэрэг үүсгэн дарамталсан жишээ хангалттай бий. Үүнийгээ хуульчилж авсан.

Ингэхдээ бүр ичгүүргүй арга хэрэглэсэн. Хүний эрх хамгаалах үйлдлүүд болох үзэл бодлоо илэрхийлэх, эвлэлдэн, нэгдэх, жагсах, төрийн үйл хэрэгт оролцох, хохирогчил туслалцаа үзүүлэх, бодлогод нөлөөлөх зөвлөмж гаргах тухай заалтуудыг БУСАД ХУУЛЬД ТУСГАГДСАН гэснээр тайлбарлаж хассан.

Гэтэл 7.2.1 ба 8.1.3 дахь хоригууд нь Эрүүгийн, Зөрчлийн тухай хуулиуд болон тусгайлсан Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хуулиудад суусан байсаар атал хүний эрх хамгаалагчийн, ашгийн бус, нийгмийн сайн сайхны төлөө үйлсийг зохицуулах хуулиудад суулгаж байгаа нь өөрөө болчимгүй үйлдэл юм. Бид эдгээр заалтуудыг яагаад хасах шаардлагатайг тайлбарласан кампанит ажил өрнүүлж байна. Олон улсын хүрээнд дэлгэрч шившиг болохоос өмнө засаасай гэж хүсэж байна. 

-Ярилцсанд баярлалаа.

Сэтгүүлч Д.Азжаргал (gogo.mn)

Монголын хууль 3 хоногт

Өнөөдөр чинь нөгөө алдарт хүний эрхийг хамгаалах нэртэй зөрчиж буй хуулийн маань хэрэгжиж эхлэх өдөр шүү дээ!

Энэ хуультай холбоотой болоод өнгөрсөн болон болох гэж буй зүйлсийн талаар мэргэжлийн хүмүүсийн байр суурийг бид онцоллоо…

Powered by Human Rights Forum of Mongolia/Хүний эрхийн Форум, post link: https://www.facebook.com/watch/?v=745808087060900

Thumbnail illustration дээр алдарт Eric Drooker-ийн censorship бүтээлийг ашиглав.

#freespeech #noorog #democracy #freedom #liberty

Stand with Bach

24 January 2023 marks one year since Bach was handed a heavy 5 year prison term on spurious charges of ‘tax evasion.’ Bach is one of several civil society leaders in Vietnam who has been arrested in the last couple of years after working to transition the country off coal and protect communities from pollution and other public health hazards.

To raise Bach’s public profile and escalate the international call for his release, International Rivers have launched this website and social media campaign [www.standwithbach.org]. The website contains information about Bach and other environmental defenders recently jailed in Vietnam, calls on governments, UN agencies and others to demand his release, and provides simple ways for the public to take action in support of the #StandwithBach campaign. 

For further information, there is also a campaign video produced by Global Witness and an op ed by Bach’s wife. 

We are asking supporters of the ‘Stand with Bach’ campaign to:

– Share campaign messages through your social media networks from now through the one-year anniversary of Bach’s sentencing on January 24. Please see our sample social media posts and downloadable video and images HERE.

– Encourage your networks and partners to also share the website and social media posts.

Letter to CBD Government Signatories 

Letters to governments, public banks, and/or commercial banks calling on these actors to stop and reverse biodiversity loss! We are excited to share that FOE sent each of the letters today to the respective recipients. Please find the final letters linked below.

Please find the letters below:

  • Governments/ccing CBD Secretariat letter here.
  • Commercial bank letter here.
  • Public bank letter here.

Please, use

Tags: @UNBiodiversity, @CBD_COP15Hashtags: #COP15, #Biodiversity

& share this post with the following information:

Around 1 MILLION wild animal and plant species now face extinction, many within decades.

That’s why we urgently sent a letter with 73 civil society orgs calling on Signatory Parties to the Convention on Biological Diversity to take action to stop biodiversity loss!

___________________________________________________________

We have a message for the state parties at Biodiversity COP15:

You CANNOT protect biodiversity without protecting the rights of Indigenous Peoples! 📣

____________________________________________________________

We joined 73 civil society orgs to call on governments to take strong action in protecting #biodiversity!

Read the full letter here: tinyurl.com/3mztpbmb 

____________________________________________________________

Biodiversity loss and species extinction is IRREVERSIBLE!

That’s why it’s so important for governments to stop enabling and legitimizing industries that are contributing most to biodiversity loss!

____________________________________________________________

Did you know that biodiversity decreases at a slower rate on Indigenous lands?

That’s why it’s so important to defend Indigenous rights in our fight to protect biodiversity! ✊

____________________________________________________________

80% of global #biodiversity lies in the hands of Indigenous Peoples! 

That’s why we cannot protect biodiversity without protecting the rights of Indigenous communities! 📣